Kano Ciqoro (1860–1938) Yaponiyanın pedaqoq-alimi və cüdonun banisi kimi tanınır. O, ənənəvi cü-jutsudan təhlükəsiz, sistemli və təlimə uyğun yeni bir məktəb – Kodokan cüdosunu yaratdı. Məqsədi yalnız döyüş texnikası öyrətmək deyil, həm də xarakter tərbiyəsi və ictimai fayda prinsiplərini gənclərə aşılamaq idi. Onun ideyaları sayəsində cüdo Yaponiyadan dünyaya yayıldı və qlobal idman hərəkatına çevrildi.

Kano Ciqoro 28 oktyabr 1860-cı ildə Yaponiyanın Hyogo prefekturasında, Mikage (bugünkü Kobe) ərazisində anadan olub. Uşaqlıqda fiziki cəhətdən zəif olduğu üçün özünü gücləndirəcək metodlar axtarırdı. Bu motivasiya onu gənclik illərində müxtəlif cü-jutsu ustalarından dərs almağa yönəltdi. Sonradan öyrəndiyi texnika və prinsipləri elmi-pedaqoji yanaşma ilə birləşdirərək cüdonu formalaşdırdı.

Kano 1882-ci ildə Tokioda Kodokan adlı məktəbi təsis etdi və burada cüdonu sistemləşdirdi. O, təhlükəsiz yıxılma, idarə olunan atış və boğma/çəngəl kimi elementləri qaydalar çərçivəsində tədrisə uyğunlaşdırdı. Məqsəd zədə riskini azaltmaq, rasional hərəkəti və nəzarəti önə çəkmək idi. Bu yanaşma cüdonu məktəblər və universitetlər üçün uyğun fiziki tərbiyə fənninə çevirdi.

Kano iki əsas prinsip formalaşdırdı: “Seiryoku Zenyo” (enerjinin ən səmərəli istifadəsi) və “Jita Kyoei” (qarşılıqlı rifah və fayda). Birincisi ağıllı, qənaətcil hərəkəti və texniki səmərəliliyi tələb edir. İkincisi isə rəqibə hörmət, əməkdaşlıq və cəmiyyətə fayda ideyasını mərkəzə qoyur. Cüdo dərslərində bu prinsiplər həm praktik məşqdə, həm də davranış standartlarında təcəssüm edilir.

Kano tanınmış pedaqoq idi və Tokio Ali Normal Məktəbinin (bugünkü Tsukuba Universiteti xətti) direktoru kimi çalışdı. O, fiziki tərbiyənin milli təhsil proqramlarına daxil edilməsini fəal şəkildə dəstəklədi. Məktəblərdə idmanın tərbiyəvi funksiyasını vurğuladı və müəllim hazırlığında praktik məşqi zəruri saydı. Onun işi Yaponiyada müasir idman-pedaqogika modelinin formalaşmasına güclü təsir göstərdi.

1909-cu ildə Kano Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinə (BOK) seçilən ilk yapon və ilk asiyalı üzv oldu. 1911-ci ildə Yaponiyanın Milli Olimpiya Komitəsinin yaradılmasına öncüllük etdi. O, 1940 Tokio Olimpiya Oyunları üçün erkən təşviqat işlərində də fəal idi, baxmayaraq ki, bu oyunlar sonradan baş tutmadı. Kano Yaponiyanı beynəlxalq idman diplomatiyasına bağlayan əsas fiqurlardan sayılır.

Kano şagirdlərin irəliləyişini obyektivləşdirmək üçün kyū/dan dərəcə sistemini qəbul etdi və qara kəmər məzmununu simvolikləşdirdi. İlk dan dərəcələri 1880-ci illərin əvvəllərində verildi və bu model sonradan bir çox döyüş sənətlərinə yayıldı. O, praktiki məşq üçün möhkəm, yırtılmaya davamlı gi geyimini (judogi) standartlaşdırdı. Rəngli kəmər şkalasının genişləndirilməsi daha sonrakı illərdə müxtəlif müəllimlər tərəfindən populyarlaşdırıldı.

Cüdo ilk dəfə 1964-cü ildə Tokio Olimpiadasında kişi yarışları kimi rəsmi proqramda yer aldı. Qadınların cüdosu 1988-ci ildə Seulda nümayiş idmanı kimi təqdim edildi və 1992 Barselonada tam medal proqramına daxil edildi. Bu dəyişikliklər cüdonun qlobal idman statusunu möhkəmləndirdi. Bu gün cüdo Olimpiya hərəkatının əsas döyüş-idman növlərindən biridir.

Kano Tokio İmperator Universitetində oxuyaraq siyasi iqtisad, ədəbiyyat və fəlsəfə ilə maraqlanmışdı. Xarici dillərə, xüsusilə ingilis dilinə bələdliyi onun pedaqoji və diplomatik fəaliyyətini asanlaşdırdı. O, təhsil idarəçiliyi sahəsində rəhbər vəzifələrdə çalışdı və tədris metodikası üzrə yeniliklər tətbiq etdi. Akademik baxışları cüdonun sırf döyüş texnikası deyil, tərbiyə sistemi kimi qurulmasına şərait yaratdı.

Kano 4 may 1938-ci ildə səfərdən qayıdarkən Hikawa Maru transatlantik laynerində pnevmoniyadan vəfat etdi. O, son günlərinə qədər BOK və təhsil işləri ilə məşğul olurdu. Ölümündən sonra Yaponiyada və xaricdə geniş ehtiramla yad edildi. İrsi Kodokan vasitəsilə və minlərlə müəllimin işi sayəsində yaşamağa davam etdi.

Cüdo atışlar (nage-waza), yerüstü nəzarət və fiksasiyalar (osae-komi), boğmalar (shime-waza) və qolların kilidlənməsi (kansetsu-waza) üzərində qurulur. Yarış qaydaları təhlükəsizliyi önə çəkir və düzgün yıxılma texnikası (ukemi) erkən mərhələdə öyrədilir. Tərbiyəvi tərəfdə intizam, nəzakət və komanda ruhu vacibdir; dərslər salamlaşma və etiketlə başlayıb bitir. Beləcə, cüdo həm bədən, həm də xarakter təlimidir.

Kano fiziki tərbiyənin hər kəs üçün əhəmiyyətini vurğulayırdı və qadınların təliminə də maraq göstərirdi. Kodokanda 1920-ci illərin sonundan qadın bölmələri formalaşmağa başladı. O, texnikaların təhlükəsiz adaptasiyasını və mərhələli yükleməni vacib hesab edirdi. Bu istiqamət sonrakı nəsillərin işi ilə genişlənərək qadın cüdosunun beynəlxalq səviyyədə yayılmasına zəmin yaratdı.

Kodokan bu gün də cüdonun qlobal elmi-metodik mərkəzlərindən biridir və müəllim hazırlığında aparıcı rol oynayır. Dünya üzrə federasiyalar onun prinsiplərini təlim proqramlarına əsas kimi daxil edirlər. Məktəblərdə cüdo dərsləri uşaqlara təhlükəsiz hərəkət, özünə nəzarət və qarşılıqlı hörmət kimi dəyərləri aşılayır. Olimpiya səhnəsindəki uğurlar onun qoyduğu təməl ideyaların praktiki təsdiqidir.

Kano qərarlarını elmi arqument və etik prinsiplərlə əsaslandırmağı sevirdi. O, beynəlxalq mühitdə Yaponiyanın mədəniyyətini hörmətlə təqdim edir, eyni zamanda qarşı tərəfin dəyərlərinə açıq yanaşırdı. İdmanı mədəni körpü kimi görür, dialoqun gərginliyi azaltdığını düşünürdü. Bu üslub sayəsində həm ölkə daxilində, həm də xaricdə güvən qazanmışdı.